فلم لا يدفع كل واحد منهما صاحبه و يتفرد بالتدبير و إن زعمت أن أحدهما قوى و الآخر ضعيف ثبت أنه واحد كما نقول ، للعجز الظاهر فى الثانى ، فإن قلت : إنهما اثنان ، لم يخل من أن يكونا متفقين من كل جهةٍ أو مفترقين من كل جهةٍ فلما رأينا الخلق منتظماً ، و الفلك جارياً ، و التدبير واحداً و الليل و النهار و الشمس و القمر دل صحة الأمر و التدبير و ائتلاف الأمر على أن المدبر واحد . ثم يلزمك إن ادعيت اثنين فرجة ما بينهما حتى يكونا اثنين فصارت الفرجة ثالثا بينهما قديما معهما فيلزمك ثلاثة . . . الحديث » . اين شرح به صورت فلسفى برگزار شده و در سال 1137 ق به پايان رسيده است . « 1 » آغاز : اللَّه أحمد على ما فرج لى فى حل حديث الفرجة بعد ما مضى على عدم انحلاله قرب ألف سنين . نسخه‌ها : 1 . تهران ، دانشگاه تهران : ميكروفيلم 2986 ، شيخ آقا بزرگ محمد محسن تهرانى ، 1365 ق ، از روى نسخهء مورخ 1197 تحرير شده ، رسالهء اول مجموعه ، « 3 ر - 12 ر » ، 10 برگ [ فهرست ميكروفيلم‌هاى دانشگاه تهران : 1 / 750 ] . 2 . قم ، مرعشى : 10212 ، آغاز : برابر نمونه ، نسخ و نستعليق ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، در فهرست به قاضى محمد سعيد بن محمد مفيد قمى نسبت داده شده است ، رسالهء دوم مجموعه ، « 11 ر - 19 پ » ، 8 برگ [ فهرست كتابخانهء آية اللَّه مرعشى نجفى : 26 / 177 ] . 3 . تهران ، مجلس شوراى اسلامى : 1862 ، آغاز : برابر نمونه ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، رسالهء چهارم مجموعه ، « 113 - 156 » ، 44 برگ [ فهرست مجلس : 9 / 535 ] . 4 . تهران ، مجلس شوراى اسلامى : 1866 ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ،

--> ( 1 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 204 - 205 .